ငလ်င္ကို ဘယ္လိုရင္ဆိုင္မွာလဲ အပိုင္း-၆

ငလ်င္ကို ဘယ္လို ရင္ဆိုင္မလဲ

အပိုင္း-၆

အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မႈ အလားအလာမ်ား ခဲြျခားေဖာ္ထုတ္ျခင္း ( Risk Identification )

ညြန္႔ေအာင္ ( ျမစ္မခ )

         ထိေရာက္ေသာ သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ဆိုင္ရာ စီမံခန္႕ခြဲမႈ စနစ္တြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ က႑မ်ား ၅-ရပ္ ပါဝင္ေလ့ရွိပါသည္။

·        အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မႈ အလားအလာမ်ား ခဲြျခားေဖာ္ထုတ္ျခင္း ( Risk Identification )

·        အေရးေပၚ အေျခအေနအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားျခင္း (Emergency Preparedness )

·        သီးသန္႕တာဝန္ယူ အဖဲြ႔အစည္းမ်ား၏ လုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္ရည္ ျမွင့္တင္ျခင္း ( Institutional Capacity Building )

·        အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မႈ အလားအလာမ်ား ေလ်ာ့နည္းသက္သာေရး ( Risk Mitigation )

·       ရုတ္တရက္ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ သဘာဝေဘး မ်ားအတြက္ ဘ႑ာေငြ ခ်မွတ္သုံးစြဲျခင္း ( Catastrophe Risk Financing )

ဤက႑ ၅-ရပ္ပါ အေၾကာင္းအရာမ်ားအား အေသးစိပ္ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးမည္ျဖစ္ပါသည္။

အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မႈ အလားအလာမ်ား ခဲြျခားေဖာ္ထုတ္ျခင္း ( Risk Identification )

          သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ေတြ ႀကဳံေတြ႕ရတဲ့အခါ ေသေက်ပ်က္စီးမႈေတြ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ရန္အတြက္ အေရး အႀကီးဆုံး နဲ႕ အရင္ဆုံးလုပ္ရမွာက ဘယ္လို ျပႆနာေတြျဖစ္ေပၚလႏိုင္သလဲဆိုတာ ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ နားလည္ထားရန္ ျဖစ္ပါတယ္။ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ေသာ ေဘးအႏၱရာယ္ အေျချပ ေျမပုံေတြ ျပင္ဆင္ေရးဆဲြျခင္း၊ ေနရာ ေဒသအလိုက္ အားနည္းထိခိုက္လြယ္မႈ အေျခအေန၊ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အေျခအေနမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္း ႏိုင္စြမ္း အား ဆန္းစစ္ျခင္း၊ ရင္ဆိုင္ေတြ႕ႀကဳံႏိုင္ေသာ အေျခအေနမ်ားကို ႀကိဳတင္ပုံစံထုတ္ထားျခင္း၊ ျဖစ္ေပၚ လာႏိုင္သည့္ ကပ္ေဘး၏ တိုက္ရိုက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား၊ သြယ္ဝိုက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား ႏွင့္ ေနာက္ဆက္တဲြ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ႀကိဳတင္တြက္ဆ သိနားလည္ထားျခင္တို႕ ပါဝင္ပါသည္။

         သဘာဝ အႏၱရာယ္ မွ ကပ္ေဘးအသြင္ျဖစ္လာႏိုင္မည့္ အလားအလာမ်ားျပားလာေစသည့္ အေၾကာင္း အရာ မ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္ပါသည္။

·        လူဦးေရထူထပ္မႈ- ငလ်င္လႈပ္တတ္သည့္ ေနရာေဒသမ်ားအတြင္း လူေနထူထပ္သည္ ႏွင့္ အမွ် ႀကဳံေတြ႕ႏိုင္သည့္ ေသေက် ပ်က္စီးမႈလည္းမ်ားလာႏိုင္ပါသည္။ ကမာၻေပၚတြင္ လူေနထူထပ္ အမ်ားျပားဆုံး မဟာၿမိဳ႕ေတာ္ႀကိး ၁၀-ခုအနက္ ဂ-ၿမိဳ႕သည္ ငလ်င္လႈပ္တတ္သည့္ ့ ဖဲြ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံ မ်ားတြင္တည္ရွိေနပါသည္။ ကမာၻ႕ငလ်င္အမ်ားစုသည္ ပစၥိဖိတ္ သမုဒၵရာအနားသတ္မ်ဥ္း တစ္ ေလွ်ာက္တြင္ လႈပ္ခဲ့ၿပိး ကမာၻ႕လူဦးေရ စုစုေပါင္း သုံးပုံ ႏွစ္ပုံခန္႕ ေနထိုင္ရာ အာရွေဒသအတြင္း က်ေရာက္လ်က္ရွိပါသည္။

·        အရည္အေသြးညံ့ဖ်င္းေသာ၊ စနစ္တက် ေဆာက္မထားေသာ အေဆာက္အဦးမ်ား- စနစ္တက် တည္ ေဆာက္မထားေသာ အေဆာက္အဥိးမ်ား ႏွင့္ စံခ်ိန္စံညႊန္းမမီေသာ အေဆာက္အဦးမ်ားသည္ ငလ်င္ လိႈင္းဒဏ္မခံႏိုင္ဘဲ လူအမ်ားအေပၚၿပိဳက်ကာ လူအမ်ားအား ေသေၾကပ်က္စီးေစႏိုင္ပါသည္။

·        ဆငိးရဲျခင္း- ဆင္းရဲမြဲေတမႈေၾကာင့္ လူအမ်ားသည္ အႏၱရာယ္မကင္းေသာေနရာမ်ား၊ အရည္အေသြး ညံ့ဖ်င္းေသာ အေဆာက္အဦးမ်ား ႏွင့္ ေနရာက်ဥ္းမ်ားတြင္ မေနခ်င္ဘဲ ႁပြတ္သိပ္ေနထိုင္ၾကရ ပါသည္။ ငလ်င္လႈပ္ေသာအခါမ်ားတြင္ ဆင္းရဲသားမ်ားက ခ်မ္းသာသူမ်ားက ပို၍ ဒုကၡေရာက္ၾကရပါ သည္။ ပညာတတ္ျခင္း ႏွင့္ အရည္အေသြးေကာင္းေသာ အေဆာက္အဦးမ်ားသည္ လူအမ်ားအ သက္ကိုကယ္ၿပိး လ်စ္လ်ဴရႈျခင္း နွင့္ အက်င့္ပ်က္လာဘ္စားျခင္းမ်ားသည္ လူကအသက္မ်ားကို ဆုံးရႈံးေစပါသည္။

ထိခိုက္နစ္နာလြယ္ေသာ ေနရာမ်ား ႏွင့္ လူမ်ား

         ငလ်င္ေဒသအတြင္းရွိ ၿမိဳ႕ျပေဒသမ်ား၊ အိုမင္းေသာ အေဆာက္အဦးမ်ား တြင္ ေနထိုင္သူမ်ား၊ ငလ်င္ေဒသအတြင္းရွိ စနစ္တက် တြက္ခ်က္ ပုံစံထုတ္မထားဘဲ ျဖစ္သလို ေဆာက္ထာေသာ အေဆာက္အဦး မ်ား ႏွင့္ ထိုေနရာမ်ားတြင္ ေနထိုင္ေသာ သူမ်ားသည္ ငလ်င္ လႈပ္ေသာအခါ အထိခိုက္ အနစ္နာခံရဆုံးေသာ လူမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။

         ပထမဆုံး လိုအပ္ခ်က္မွာ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည့္ ျပႆနာမ်ားကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ျခင္း ႏွင့္ ထိုျပႆနာ မ်ား၏ သေဘာသဘာဝကို သိနားလည္ထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။   ျဖစ္ေပၚလာမည့္   ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားကို ေနရာအလိုက္ တိတိ က်က်ေဖာ္ထုတ္ကာ မွတ္တမ္းတင္ထားျခင္း၊ ေနရာေဒသအလိုက္ လူေနမႈ အသိုင္း အဝိုင္းမ်ား၏ အားနည္းခ်က္မ်ား ႏွင့္ အရည္အေသြး စြမ္းအားမ်ားကို ေလ့လာဆန္းစစ္ျခင္း၊ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ အလားအလာမ်ားကို ခန္႕မွန္းပုံစံထုတ္ထားျခင္း၊ သဘာဝေဘး၏ တိုက္ရုိက္ ဆိုးက်ိဳးမ်ား၊ သြယ္ဝိုက္ဆိုးက်ိဳးမ်ား ႏွင့္ ေနာက္ဆက္တဲြ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို သိရွိနားလည္ေစရန္ ႀကိဳတင္ေလ့လာထားျခင္း တို႕ ပါဝင္ပါသည္။

သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ ေလ်ာ့နည္းေရးသည္ ႏိုင္ငံေတာ္ အဆင့္ ႏွင့္ ေဒသဆိုင္ရာအဆင့္ ဦးစားေပးလုပ္ငန္း ျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိနားလည္ လက္ခံျခင္း

         တိုင္းျပည္ ႏွင့္ ေဒသဆိုင္ရာအဆင့္တြင္ သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ ေလ်ာ့နည္းေရးဆိုင္ရာ မူဝါဒမ်ား၊ ဥပေဒမ်ား ႏွင့္ အထူးတာဝန္သတ္မွတ္ထားသည့္ အဖဲြ႕အစည္းမ်ားအတြက္ မူေဘာင္မ်ားခ်မွတ္ထားၿ႔ပီး တိက်၍ တိုင္းတာ၍ ရႏိုင္ေသာ အညႊန္းကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ထားကာ တိုးတက္မႈ လမ္းေၾကာင္းကို တိုင္းထြာစစ္ေဆးႏိုင္ မွသာ  လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းအားလုံးပါဝင္လ်က္ အမ်ားသေဘာတူလက္ခံေသာ သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ ေလ်ာ့နည္းေရး လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ အင္အားႀကီးႀကီးျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္စြမ္း ရွိလာမည္ ျဖစ္ပါသည္။

သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ အလားအလာမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္၊ စူးစမ္းေလ့လာ၊ စဥ္ဆက္မျပတ္ ေစာင့္ၾကပ္ ၾကည္ရႈ ျခင္းအားျဖင့္ ႀကိဳတင္သတိေပး ႏိုင္စြမ္းကို ျမွင့္တင္ျခင္း

         သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ ေလ်ာ့နည္းေရးကို စတင္ေဆာင္ရြက္ရန္ ႏွင့္ သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားကို ႀကံ႕ႀကံ႕ခံ တြန္းလွန္ႏိုင္ ေသာ အစဥ္အလာမ်ားအား ျမွင့္တင္ေပးရန္ အတြက္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားလိုအပ္ ပါသည္။

·       လူအမ်ားေတြ႕ႀကဳံရင္ဆိုင္ရမည့္ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ား

·       ထိုေဘးအႏၱရာယ္မ်ား ေတြ႕ႀကဳံရေသာအခါ ျဖစ္ေပၚလာမည့္ ရုပ္ပို္င္းဆိုင္ရာ၊ လူမႈေရးဆိုင္ရာ၊ စီပြား ေရးဆိုင္ရာ ႏွင့္ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ဆိုင္ရာ ထိခိုက္နစ္နာမႈမ်ားကုိ သိရွိထားျခင္း

·       ေရတို ႏွင့္ ေရရွည္ကာလအတြင္း ေဘးအႏၱရာယ္ အလားအလာမ်ား ႏွင့္ ထိခိုက္နစ္နာမႈမ်ား၏ ေျပာင္းလဲမႈ လမ္းေၾကာင္းမ်ား

·       ထိုေျပာင္းလဲမႈမ်ား ႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္မည့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကုိ ႀကိဳတင္ ေရးဆဲြထားျခင္း

         သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ား ေနာက္တြင္ ကပ္ေဘးဒုကၡမ်ား ဆိုက္ေရာက္လာေလ့ရွိပါသည္။ ကပ္ေဘးမ်ား၏ ေသေၾကဖ်က္ဆီးမႈ ပမာဏသည္ သဘာဝ ေဘး၏ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္း ႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ အေပၚ ရိုက္ခတ္မႈ ျပင္းအားတြင္ တည္ပါသည္။ ရိုက္ခတ္မႈ ဆိုးက်ိဳး ပမာဏမွာလည္း လူ႕အသက္မ်ား ႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ အတြက္ လူသားမ်ား၏ ေရြးခ်ယ္မႈ အေပၚ မူတည္ပါသည္။ အဆိုပါ ေရးခ်ယ္မႈမ်ားတြင္ စားနပ္ ရိကၡာမ်ားကို မည္သို႕စိုက္ပ်ိဳးသနည္း။ ေနထိုင္ရန္ အိမ္ရာမ်ားကို မည္သည့္ ေနရာတြင္ မည္ကဲ့သို႕ ေဆာက္ လုပ္ထားသနည္း။ အုပ္ခ်ဳပ္ေနေသာအစိုးရ အမ်ိဳးအစား၊ ႏိုင္ငံေတာ္ ဘ႑ာသုံးစြဲမႈ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား ႏွင့္ စာသင္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ မည္သည့္ သင္ခန္းစာမ်ားကို သင္ၾကားေပးသနည္း စသည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားစြာ အေပၚ မူတည္ပါသည္။ မိမိတို႕ ဆုံးျဖတ္ခ်က္တိုင္း၊ လုပ္ေဆာင္မႈတိုင္းသည္ သဘာဝ ကပ္ေဘးမ်ားကို ရင္ဆိုင္ ရသည့္အခါ ထိခိုက္နစ္နာမႈမ်ား ခံစားရမည္လား၊ သို႕မဟုတ္ ႀကံ႕ႀကံ႕ခိုင္ ရင္ဆိုင္ ေက်ာ္လႊားႏိုင္မည္လား ဟူေသာ အေျဖကို ေပးမည္ျဖစ္ေပသည္။

သဘာဝ ကပ္ေဘး အႏၱရာယ္ ေလ်ာ့နည္းေရးသည္ ေရြးခ်ယ္မႈမ်ား အေၾကာင္းျဖစ္သည္

         သဘာဝ ကပ္ေဘးအႏၱရာယ္ အလားအလာ ေလ်ာ့နည္းေရးသည္ သဘာဝ ကပ္ေဘး အႏၱရာယ္မ်ား၏ အမွတ္မထင္ျဖစ္တတ္ေသာ အေၾကာင္းခ်င္းရာမ်ားကို ခဲြျခမ္းစိတ္ျဖာလ်က္ ေလ်ာ့နည္းသြားေစရန္ စနစ္တက် ႀကိဳပမ္းအား ထုတ္မႈမ်ား အားျဖင့္ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ပြားႏိုင္သည့္ အလားအလာမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္မည့္ မူဝါဒ မ်ား  ႏွင့္ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ ႏွင့္ ထိပ္တိုက္ မရင္ဆိုင္ရေစရန္ ေဆာင္ ရြက္ျခင္း၊ လူမ်ား ႏွင္ ့ ပိုင္ဆိုင္မႈ ပစၥည္းမ်ား၏ အားနည္းခ်က္မ်ားကို ေလ်ာ့နည္း သက္သာေစျခင္း၊ ေျမယာ ႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္ကုိ ညာဏ္ပညာ ႏွင့္ ယွဥ္လ်က္ စီမံခန္႕ခြဲ အသုံးခ်ျခင္း၊ ဆိုးဝါးျပင္းထန္းေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ား အတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ားကို အၿမဲ တိုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း တို႕ပါဝင္ပါသည္။

သဘာဝ ကပ္ေဘး အႏၱရာယ္ ေလ်ာ့နည္းေရးသည္ လူတိုင္း ႏွင့္ သက္ဆိုင္ျခင္း

         သဘာဝ ကပ္ေဘး အႏၱရာယ္ အလားအလာ ေလ်ာ့နည္းေရးတြင္ သဘာဝ ကပ္ေဘး အႏၱရာယ္ ဆိုင္ရာ စီမံခန္႕ခြဲမႈ ႏွင့္  အႏၱရာယ္ သက္သာ ေလ်ာ့နည္းေရး ၊ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ေရး စသည္ လုပ္ငန္းမ်ား ပါဝင္သည့္ အျပင္ ေရရွည္တည္တန္႕ခိုင္ၿမဲေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ လုပ္ငန္းစဥ္၏ အစိတ္အပိုင္း တစ္ရပ္လည္းျဖစ္ပါသည္။ ဇြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ လုပ္ငန္းမ်ား ေရရွည္ တည္တန္႕ခိုင္ၿမဲရန္အတြက္ အဆိုပါလုပ္ငန္းမ်ားသည္ ေဘးအႏၱရာယ္ အလားအလာမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ရပါမည္။ တနည္းအားျဖင့္ ဆိုရလ်င္ မခိုင္မာေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး ဆိုင္ရာ မူဝါဒမ်ား သည္ သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ အလားအလာမ်ားကို တိုးပြားေစၿပီး ေဘးအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ ပ်က္စီးဆုံးရႈံးမႈမ်ား၊ ေသေၾကပ်က္စီးမႈမ်ားကို ျမင္မားေစမည္ ျဖစ္ပါသည္။

         ဥပမာအားျဖင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအရ တည္ေဆာက္ေသာ စာသင္ေက်ာင္း၊ လမ္း၊ တံတား၊ ေဆးရုံ စသည္တို႕အားမတည္ေဆာက္မီကပင္ ငလ်င္ေဘးဒဏ္ခံႏိုင္ေသာ အေဆာက္အဦးမ်ား၊ သဘာဝ ေဘး အႏၱရာယ္ က်ေရာက္ေသာအခါ ( ေလမုန္တိုင္း ) ခိုလႈံႏိုင္ေသာ အေဆာက္အဦးမ်ား အျဖစ္ ႀကိဳတင္ တြက္ဆ ၿပီး တည္ေဆာက္သင့္ပါသည္။

         သို႕အတြက္ေၾကာင့္ သဘာဝ ကပ္ေဘး အႏၱရာယ္ အလားအလာ ေလ်ာ့နည္းေရး လုပ္ငန္းသည္ လူမႈ အဖြဲ႕အစည္းတိုင္း ႏွင့္ သက္ဆိုင္ပါသည္။ အစိုးရ အဖဲြ႕အစည္း ဌာနတိုင္း ႏွင့္ သက္ဆိုင္ပါသည္။ ပညာရွင္တိုင္း ပညာရပ္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းတိုင္း ႏွင့္ သက္ဆိုင္ပါသည္။ ပုဂၢလိက လုပ္ငန္းတိုင္း ႏွင့္ သက္ဆိုင္ပါသည္။

         ဥပမာအားျဖင့္ လူေနတိုက္ခန္းမ်ာတြင္ ေနာက္ဖက္၍ အေရးေပၚ ေလွကားမ်ား တပ္ဆငိထားေသာ္ လည္း သတ္မွတ္ခ်က္ အရသာ တပ္ဆငိထားေလံရွိၾကပါသည္။ ေခါင္းေပါက္ပါ သံေခ်ာင္း အရြယ္အစား ေသးမ်ားျဖင့္ ျဖစ္ကတတ္ဆန္း တပ္ဆင္ထားသျဖင့္ အေရးေပၚ အေျခအေနတြင္ မဆိုထားဘိ သာမန္ အခ်ိန္ မ်ားတြင္ပင္ အမွန္တကယ္သုံးမရေသာ ေလွကားမ်ား ျဖစ္သည္ကမ်ားပါသည္။ ကန္ထရိုက္တာမ်ားကလည္း ေငြကုန္သက္သာေအာင္ လုပ္ပါသည္၊ အတတ္ပညာရွင္မ်ားကလည္း မိမိ ပညာရွင္ က်င့္ဝတ္ကို အေလးမထားဘဲ ေငြရွင္ လုပ္ငန္းရွင္ အလိုက် ေဆာင္ရြက္ေပးပါသည္၊ ပိုင္ရွင္မ်ားကလည္း အဆိုပါ အေရးေပၚ ေလွကားမ်ား၏ အေရးပါမႈ ႏွင့္ ခုိင္ခန္႕မႈကို ေစာင့္ၾကည့္ရမွန္း မသိၾကပါ၊ အေဆာက္အဦး ၿပိးသည့္အခါ စစ္ေဆး၍ ေနထိုင္ခြင့္ ထုတ္ေပးရန္ တာဝန္ရွိေသာသူမ်ားကလည္း လ်စ္လ်ဴရႈထားၾကပါသည္။

အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မႈ အလားအလာမ်ား ခဲြျခားေဖာ္ထုတ္ျခင္း ( Risk Identification )

         ငလ်င္ အႏၱရာယ္အလားအလာမ်ား ေလ်ာ့နည္းေရး ႏွင့္ ငလ်င္ျဖစ္ေပၚၿပီးေသာ အခါ ျပန္လည္ ထူေထာင္ေရးအတြက္ ေအာက္ပါ ရည္မွန္းခ်က္မ်ားအတိုင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။

၁။  မိမိႏိုင္ငံ ႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ စံႏႈန္းမ်ားအရ သတ္မွတ္ ျပဌာန္းထားေသာ အေျခခံ အကဲျဖတ္ အခ်က္အလက္မ်ား ေကာက္ယူေရး နည္းလမ္းမ်ားကို အသုံးျပဳလ်က္ ငလ်င္ အႏၱရာယ္ ေဘး ေျမပုံ ေရးဆဲြျခင္း ( Earthquake Hazard Mapping )

၂။  ျပည္တြင္း ျပည္ပ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား ပူးေပါင္းလ်က္ စာသင္ေက်ာင္း၊ ေဆးရုံ စသည္ အမ်ားျပည္သူ ဆိုင္ရာ အေဆာက္အဦးမ်ား ႏွင့္ ပုဂၢလိက အိမ္ရာမ်ား၏ ငလ်င္လႈိင္းဆိုင္ရာ အႏၱရာယ္ က်ေရာက္ ႏိုင္မႈ အလားအလာမ်ားအား အကဲျဖတ္ စစ္ေဆးျခင္း

၃။  လူေန အိမ္ရာမ်ား ေနရာခ်ထားမႈ စီမံကိန္းမ်ား ႏွင့္ ေျမအသုံးခ်မႈဆိုင္ရာ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားအား ျပန္လည္ သုံးသပ္ျခင္း ႏွင့္ ငလ်င္ အႏၱရာယ္ က်ေရာက္ႏိုင္သည့္ အလားအလာမ်ားေသာ ေဒသမ်ား အတြက္ သင့္ေတာ္ေသာ အစီအမံမ်ား ခ်မွတ္ျခင္း။

၄။  ႏိုင္ငံေတာ္ ႏွင့္ ေဒသဆိုင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖဲြဲ႕အစည္မ်ား၏ ငလ်င္ ဆိုင္ရာ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္မႈ၊ ငလ်င္ လႈပ္ၿပီး ကူညီ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ႏွင့္ ငလ်င္လႈပ္ၿပီးေနာက္ ျပန္လည္ထူေထာင္ ေရးလုပ္ငန္းမ်ား ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ မူဝါဒမ်ားအား ျပန္လည္သုံးသပ္ျခင္း

၅။  အသက္ေမြးမႈ လုပ္ငန္းမ်ား ႏွင့္ လူမႈ စီးပြားေရးဘဝမ်ားအေပၚ  ငလ်င္ ေဘးအႏၱရာယ္ ေၾကာင့္ ထိခိုက္ျဖစ္ေပၚႏိုင္သည့္ အေျခအေနမ်ားအား ျပန္လည္သုံးသပ္ျခင္း

စသည္ အေျခခံ အခ်က္အလက္မ်ား ေကာက္ယူျခင္းကို စတင္ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ပါသည္။

                                        အတၱဟိတ ပရဟိတ



အခုတေလာ ေျခေထာက္ေတြ ေဖာေနလို႕ ဆရာဝန္သြားျပ ေလးငါးမိနစ္ေလာက္ၾကာတဲ့ ဓါတ္ခဲြခန္း
 စစ္ေဆးမႈေလးေတြ လုပ္ ၃-ရက္ေလာက္ေစာင့္ၿပီး ဆရာဝန္ျပန္ျပေတာ့ ဘာမွ မျဖစ္ပါဘူးတဲ့

ကုန္သြားတာက တစ္လလုံးရေငြရဲ့ ငါးပုံတစ္ပုံေလာက္

ဒီလိုမွန္းသိရင္ ေဆးခန္းမသြားပါဘူးကြာ၊ ဘာမွလဲ မရွိဘဲနဲ႕ ေငြေတြ ႏွေျမာလိုက္တာလို႕

ေျပာမိေတာ့ မိန္းမ နဲ႕ သားရဲ႕ အဟားခံရပါတယ္

ကုန္တာနဲ႕ တန္ေအာင္လို႕ ေရာဂါ ေတြ႕ေစခ်င္တာလားတဲ႕

ေရာဂါ မရွိတာေတာံ ဝမ္းသာပါရဲ႕ ေငြကုန္သြားတာေတာ့ -----

အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံက ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ မမေလးရဲ႕ အစ္ကို သက္ဆင္ ကို စစ္တပ္အာဏာနဲ႕ ျဖဳတ္ခ်

အာဏာအလဲြသုံးလာတ္စားမႈ ၄-ခုစြပ္စြဲ

မႏၱေလး အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေလဆိပ္ နာမည္ေတာင္ၾကားလိုက္ေသး

ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕က ေျမကြက္ သူကမိန္းမကို ေစ်းေလွ်ာ့ ေရာင္းတယ္လို႕ စြဲခ်က္တင္ ေထာင္ဒဏ္

၂-ႏွစ္ မ်က္ကြယ္မွာခ်လိုက္တယ္

အခု အတိုက္အခံပါတီျဖစ္ေနတဲံ အဘီဆစ္ အစိုးရ က သက္ဆင္

လာဘ္စားေၾကာင္း ႏိုင္ငံပိုင္ ေငြ ေတြ ခိုးေၾကာင္း ထပ္ခါတလဲလဲ စြပ္စဲြေပမယ္ ျပည္သူအမ်ားစု က

သက္ဆင္ကို အခ်စ္အခင္မပ်က္ၾကပါဘူး

ျပည္သူ႕ ဆႏၵ စစ္တမ္းေကာက္ယူေတာ့ ေျဖၾကပါတယ္

ႏိုင္ငံေရးသမားတိုင္း သူခိုးခ်ည္းပါဘဲတဲ့

သူမ်ားေတြက ခိုးလို႕ရသမွ် အကုန္ယူတုန္း

သက္ဆင္က ျပည္သူေတြ ဘတ္-၃၀ ( ျမန္မာေငြ ၁၀၀၀ ေအာက္ ) နဲ႕ ေဆးကုသရေအာင္

လုပ္ေပးခဲံတယ္တဲ႕ ၊ အဲဒီေတာ့ သက္ဆင္ကိုဘဲ ႀကိဳက္ပါတယ္တဲ့

အဲဒီအရွိန္နဲ႕ သက္ဆင္ညီမ ႏိုင္ငံေရးသမား အသစ္ခ်ပ္ခၽြတ္ေလး ကို မ်က္စိမွိတ္ မဲေပးခဲ့ၾကပါတယ္

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တိုင္းျပည္ ေခ်ာက္ထဲ မေရာက္ေအာင္ကယ္ခဲ့ေသာ ပုဂၢိုလ္ႀကီးမ်ား

သူတို႕လဲ သားသမိး ေျမးျမစ္ အစဥ္အဆက္ ေရႊတြင္း ေငြတြင္း

ပတၱျမားတြင္း ေက်ာက္စိမ္းတြင္ း ေဆာက္လုပ္ေရး ကုမၸဏီေတြ ကုန္တိုက္ႀကိးေတြ ပိုင္ဆိုင္ၿပီး

ရဲတိုက္ႀကီးေတြေဆာက္။ နယူေရာ့ထက္တန္တဲ့ ေျမကြက္ ႀကီးေတြ အမ်ားႀကိး ပိုင္ဆိုင္ထားတာ

လက္ေတြ႕ပါဘဲ

ဘယ္မွာလဲ ႏိုင္ငံေတာ္က တာဝန္ယူတဲ႕ အခမဲ့က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္မႈ

ဘယ္မွာလဲ အမ်ားျပည္သူ က်န္းမာေရး အာမခံ စနစ္

ေရြးေကာက္ပဲြ နီးရင္ေတာ့ ဆိုင္းဘုတ္ႀကီးေတြ ေထာင္ၿပီး ခဲြစိတ္၊ကုေပးပါလိမ့္မယ္

က်န္းမာေရး ဆိုတာ လူ႕အခြင့္အေရးပါ မျဖစ္မေန လုပ္ေပးရမွာပါ

သာဓုေခၚမွ၊ ေက်းဇူတင္မွ လုပ္ေပမယ္ ဆိုတာမ်ိဳးမဟုတ္ပါ

ႏိုင္ငံေတာ္က ရသင့္တဲ႕ အက်ိဳးအျမတ္ ႏိုင္ငံ ေတာ္က အကုန္ယူပါ

ဘယ္ပုဂၢိဳလ္ ဘယ္အဖဲြ႕အစည္းမွ အလကားမတ္တင္းခဲြေပးစရာ မလိုပါဘူး

ႏိုင္ငံေတာ္က ရတဲ့ဝင္ေငြနဲ႕ ႏိုင္ငံသားတိုင္း ေရွ႕မွာ ေနာက္မွာ ဘာဝိေသသနမွ မပါဘဲ

တန္းတူညီမွ် ပညာေရး က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္မႈေတြ ေပးႏိုင္ၾကပါေစ

ပို ဆိုးမသြားေအာင္ ငါ ဘာလုပ္ေပးႏိုင္လဲ

ပိုဆိုး မသြားေအာင္ ငါ ဘာလုပ္ေပးႏိုင္လဲ

ညြန္႔ေအာင္ ( ျမစ္မခ )

          လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀-ေက်ာ္ အင္ဂ်င္နီယာဘြဲ႕ ရၿပီးေနာက္ လုပ္ငန္းခြင္ ထဲ ေရာက္ခါစက အေတြ႕ အႀကဳံေလးပါ။ စက္ရုံတည္ေနရာက မိုးတြင္းမွာ အင္းေရျပင္က်ယ္ႀကိး ျဖစ္သြားတဲ့ ေက်းလက္ ေဒသ နဲ႕ ၿမိဳ႕နယ္ရုံးမ်ားစိုက္ရာ ၿမိဳ႕ငယ္ေလးတစ္ခု အၾကားမွာ တည္ရွိပါတယ္။ စက္ရုံဆိုေတာ့ ရုံးကားငယ္ေတြ၊ ကုန္တင္ယာဥ္ေတြနဲ႕ ေတာနယ္မွာ ျပည္သူေတြ အားကိုးခ်င္စရာေလးေပါ့။

          တစ္ေန႕ေတာ့ အသက္ ၇၀- နီး အဖိုးတစ္ေယာက္ လက္ဝါးျပင္မွာ တစ္မတ္လုံးအရြယ္ အရွည္ တစ္ေတာင္ေလာက္ ျမွားတန္ တန္းလန္းစိုက္ဝင္လ်က္ျဖင့္ စက္ရုံကို ေရာက္လာပါတယ္။ ေရာက္လာခ်ိန္က ေနမြန္းတည့္ခ်ိန္၊ သံေခ်ာင္းရွည္က လက္ဖဝါးျပင္ အလည္ လက္ခလယ္ နဲ႕ လက္သူႂကြယ္ အရိုးၾကားမွာ ျဖတ္ၿပီး စူးဝင္ေနပါတယ္။ တစ္မတ္လုံး သံေခ်ာင္း ( အခ်င္း ေလးပိုင္းတစ္ပိုင္းလက္မ ) အရွည္ ၁၈-လက္မ ကို ထိပ္မွာ ထုၿပီး ျမွားဦးခၽြန္ အထစ္ နဲ႕ ေနာက္မွာလဲ ထုၿပီး အထစ္လုပ္ထားပါတယ္။

          အဖိုးက ေလာင္းေလွေလး ဖာသာေလွာ္ၿပီး  အင္းထဲမွာသြားရင္း ေရတိမ္တိမ္မွာ ကိုင္းပင္ကိုလက္နဲ႕ တြန္းဖယ္ရာမွာ ဗ်ိဳင္းေထာင္တဲ့ ကိုင္းေထာက္ျပဳတ္ကာ လက္မွာ ျမွားစိုက္ဝင္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ ျမွားထိပ္ကို ေရမ်က္ႏွာျပင္မွာ မေပၚ့တေပၚေလးထားၿပီး၊ ေလးညိႈ႕နဲ႕ ေမာင္းတင္ထားတာ ငါးေကာက္တဲ႕ ဗ်ိဳင္းရဲ႕ ရင္ဝ အစား အဖိုရဲ႕ လက္ဝါးျပင္းကို ထိုးေဖာက္လိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

         ျမွားတန္က လက္ဝါးျပင္ အရိုးငယ္ ႏွစ္ေခ်ာင္းၾကားညွပ္ၿပီး စိုက္ဝင္ေနတာဆိုေတာ့ ဆဲြထုတ္လို႕မရေတာ့ ပါဘူး။ ေဖာက္ဝင္တုန္းက ဝင္သြားေပမယ့္ ထိပ္ကအထစ္ နဲ႕ ေနာက္ကအထစ္က ဆဲြထုတ္လို႕ မရႏိုင္ ေတာ ့ ပါဘူး။ သံေခ်ာင္းကလဲ အရိုးႏွစ္ေခ်ာင္းၾကား ညွပ္ေနတာဆိုေတာ့ နဲနဲလႈပ္ရင္ အဖိုးချမာ အသဲခိုက္ ေအာင္ နာက်င္မႈကို ခံစားေနရ၊ ေသြးကလဲ အလြန္အကၽြံ မဟုတ္ေပမဲ့ ထြက္သင့္သေလာက္ေတာ့ ထြက္ထားေတာ့ အဖိုးရဲ႕ အသက္အရြယ္အေနနဲ႕ေတာ့ သတိလစ္လုနီး ျဖစ္ေနပါၿပီ။

         လာရတဲ့ခရီးကလည္း ကုန္းတစ္တန္၊ ေရတစ္တန္။ ေလွစီးလိုက္၊ လွည္းစီးလိုက္၊ ေစာင္ပုခက္နဲ႕ ထမ္းလိုက္ ၄-နာရီေက်ာ္ၾကာေနပါၿပီး။ စက္ရုံသာဆိုရ အျခားစက္ရုံႀကီးေတြလို ေဆးခန္းေတြ၊ သူနာျပဳ ေတြ မရွိတဲ့ေနရာဆိုေတာ့ ရုံးသုံးကားငယ္ေတြ မရွိေတာ့ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ ကုန္တင္ယာဥ္ကို ေခၚၿပီး ၁၀-မိုင္ေလာက္ အကြာမွာ ရွိတဲ့ ေဆးရုံကို ကိုယ္တိုင္ လိုက္ပို႕ေပးပါတယ္။

        ဆရာဝန္ကလဲ နံနက္ပိုင္းတာဝန္ေတြ ထမ္းေဆာင္ၿပီးေတာ့ အိမ္မွာ နားေနေတာ့ လူနာအဖိုးကို အိုပီဒီမွာ  ဆရာမေလးေတြနဲ႕ထားခဲံၿပိး လူနာရွင္ေတြနဲ႕အတူ ဆရာ႕ကို လိုက္ေခၚေပးပါတယ္။ အက်ိဳးအေၾကာင္းေျပာျပ ေတာ့ ဆရာက ကၽြန္ေတာ့ကို ခင္ဗ်ား ဘာလုပ္ေပးထားလဲ  လို႕ ေမးလိုက္ပါတယ္။ ဆရာရယ္ ကၽြန္ေတာ့ဆီမွာ ေဆးခန္းလဲမရွိ ဆရာမလဲ မရွိ ဆိူေတာ့ ဆရာ ့ဆီေရာက္ေအာင္ ပို႕ေပးတာေလ လို႕ ကၽြဲၿမီးတိုတဲ့ ေလသံနဲ႕ ေျဖလိုက္ပါတယ္။ ဆရာဝန္က  ကၽြန္ေတာ့ကို ၿပဳံးျပလိုက္ပါတယ္။ ဘာမွေတာ့ မေျပာေတာ့ပါဘူး။

         ျပင္ပလူနာဌာနေရာက္ေတာ့ ဆရာက အဖိုးကို ေဆးရုံ အျပင္ ဘက္ မွာရွိတဲ့ တြင္ခုံ ဝပ္ေရွာ့ရွိရာ လူနာတြန္းလွည္းနဲ႕ သယ္လာ၊ ဝပ္ေရွာ ့ မွာရွိတဲ့ ျပဳတ္တူ ( Vise ) နဲ႕ သံေခ်ာင္းကို မလႈပ္ေအာင္ ညွပ္ၿပီး သံျဖတ္လႊနဲ႕ ျဖတ္ပါေတာ႕တယ္။ သံေခ်ာင္း ျပတ္သြားေတာ့ က်န္ေနတဲ့ သံေခ်ာင္း အပိုင္း ကို အသာအယာ ဆဲြႏႈတ္လိုက္ပါတယ္။

          နာက်င္မႈ သက္သာသြားတဲ့ အဖိုးကိ့ ျပင္ပလူနာဌာနမွာဘဲ ေမးျမန္းစမ္းသပ္ၿပီး အရိုးေတြ၊ အေၾကာေတြ မထိုခိုက္တဲ့အတြက္ သန္႕စင္ေဆးေၾကာၿပီး ေဆးထည့္ ပတ္တီးစီးေပးလိုက္ပါတယ္။ လူမမာေတြက ေနာက္ ေဆးထည့္ရမည့္ ရက္ေတြအတြက္ ရြာအျပန္ မလိုက္ေသးဘဲ ၿမိဳ႕ေပၚက ေဆြမ်ိဳးေတြ အိမ္မွာဘဲ တည္းခို ေနထိုင္မယ္ ဆိုၿပီး ေဆးရုံမွ ျပန္သြားၾကပါတယ္။

          ခင္ဗ်ား ဘာလုပ္ေပးထားလဲ အေမးခံရတဲ့ ကၽြန္ေတာ္ မေက်နပ္တာနဲ႕ ဆရာနဲ႕ စကားဆက္ေျပာျဖစ္ ပါတယ္။

“ ဆရာ ကလူနာကို ဆရာဝန္လိုလည္းမကုဘဲ၊ ဘာလို႕ တြင္ခုံေခၚ သြားရတာလဲ”   

ဟု ျပသနာရွာလိုက္ပါတယ္။

 “ ေအာ္ ေအာ္ အင္ဂ်င္နီယာေလးက ဘာလုပ္ေပးထားလဲ ေမးလို႕ စိတ္တိုေနပါလား၊ လက္ဝါးမွာ     သံေခ်ာင္းစိုက္ေနတာ လက္ဝါးျဖတ္ရမွာလား၊ သံေခ်ာင္းျဖတ္ရမွာလား   ”         

“  ဆရာကလဲ၊ သံေခ်ာင္း ျဖတ္ရမွာေပါ့ ”       

 “ ေအးေလ၊ ဒါေၾကာင့္ သံေခ်ာင္း ျဖတ္နီင္တဲ့ တြင္ခုံ သြားတာေပါ့။ ခင္ဗ်ား စက္ရုံ မွာလည္း ျပဳတ္တူ နဲ႕ သံျဖတ္ လႊ ရွိတာဘဲ။ ခင္ဗ်ား စက္ရုံမွာ သံေခ်ာင္းကို ျဖတ္ေပးၿပိးမွ ေဆးရုံေခၚလာရင္ လူနာ ခပ္ေစာေစာ နာက်င္တာ သက္သာမွာေပါ႕ ”

“ မသိဘူးေလဆရာရယ္၊ လူနာဆိုရင္ ေဆးရုံ နဲ႕ ဆရာဝန္ အလုပ္လို ထငိတာကိုး ”  

 “ ေအးေလး၊ ခင္ဗ်ားက လူနာသည္ ဆရာဝန္ ႏွင့္ သာ ဆိုင္ပါသည္ လို႕ အေသမွတ္ထားေတာ့ လူနာ အဖိုးႀကိး အေတာ္ခံလိုက္ရတာေပါ့၊ ခင္ဗ်ားစက္ရုံမွာ၊ ဒါမွ မဟုတ္ ရြာမွာ ကတည္းက သံျဖတ္လႊနဲ႕ သံေခ်ာင္းကို ျဖတ္ၿပီးမွ ေဆးရုံကို ေခၚလာရင္း လူနာအဖိုးအို ဒီေလာက္ မနာေတာ့ဘူးေလ ”

           ကၽြန္ေတာ့ ကို ထိုလူနာ အဖိုး ႏွင့္ ဆရာဝန္မွ ဘာဘဲ ျဖစ္ျဖစ္ ေကာင္းေအာင္ ကိုယ္ဘာလုပ္ေပးႏိုင္ သလဲ ဆိုတာ စဥ္းစားေဆာင္ရြက္ဖို႕ သင္ခန္းစာေပးခဲ့ပါတယ္။

           အျဖစ္အပ်က္ တစ္ခုခု နဲ႕ ႀကဳံလာရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ဘာလုပ္သလဲ။

မီးစၿပိး ေလာင္တာေတြ႕ရင္ မီးသတ္ကို ဖုန္းဆက္လိုက္၊  ၿပီးေတာ့ မီးသတ္က အေရာက္ေနာက္က်တာကိုး လို႕ အျပစ္တင္လိုက္။

မသမာသူေတြ လူေကာင္းကို အႏိုင္က်င့္ ေနရင္ ရဲကိုဖုန္းဆက္လိုက္၊ ရဲ အခ်ိန္မီ မေရာက္လို႕ အသတ္ခံရတာ၊ လို႕ အျပစ္တင္လိုက္။

မိန္းခေလးငယ္တစ္ေယာက္ အႏိုင္က်င့္ ခံရရင္ ဝိုင္းၾကည့္ေနလိုက္၊ ၿပီးမွ အခုေခတ္လူေတြက ကိုယ္က်င့္တရား မေကာင္းေတာ့ဘူး၊ မိန္းခေလးကိုယ္က မလုံ႕တလုံ ဝတ္ထားတာကိုး လို႕ အျပစ္တင္လိုက္။

ေရႊေရာင္းရင္း ျပသနာတက္ရင္ မီစတစ္ဖက္၊ ေရမႈတ္ တစ္ခြက္ ကိုင္ရင္း ၾကည့္ေနလိုက္၊ လူေတြေသ၊ မီးေတြ ေလာင္မွ၊ အစိုးရ အျပစ္တင္လိုက္၊ ရဲ အျပစ္တင္လိုက္၊ သူမ်ားအျပစ္တင္လိုက္။

ကိုရင္ေလး နဲ႕ မိန္းခေလးတစ္ေယာက္ မေတာ္တဆတိုက္မိလို႕ သပိတ္အဖုံးကြဲသြားရင္ အသာရပ္ၾကည့္ ေနလိုက္။ ထုံစံ အတိုင္းကိုယ္ကလဲြရင္ က်န္သူအားလုံး အျပစ္တင္လိုက္။

သူမ်ားေလာင္တာ ငါ့အိမ္နဲ႕ အေဝးႀကီးဘဲ အေနသာႀကီးလို႕ မထင္ပါနဲ႕၊

ျပသနာ ေသးေသးေလး ေတြ႕ရင္၊ မီးစေသးေသးေလးေတြ႕ရင္ ေတြ႕ေတြ႕ခ်င္း ျငိမ္းလိုက္ပါ။

မီးအားမ်ားရင္ ေလေပြေဝ့လာရင္ သစ္ရြက္ေျခာက္၊ကိုင္းပင္ ၿခဳံဖုတ္သာမက အပင္ႀကီးေတြ၊ သစ္ပင္စိမ္းစိမ္း စိုစိုေတြ၊ ေက်ာက္တုံးေက်ာက္ေဆာင္ေတြေတာင္ မီးကၽြမ္းတတ္ပါတယ္။   

မီးပင္လယ္အလည္ေခါင္မွာ မီးေတာက္ေတြ ပတ္ျခာလည္းအဝိုင္းခံရမွ ေနာင္တမရမိပါေစႏွင့္။

ပို ဆိုးမသြားေအာင္ ငါ ဘာလုပ္ေပးႏိုင္သလဲ

ငလ်င္ကို ဘယ္လို ရင္ဆိုင္မလဲ အပိုင္း-၅

ငလ်င္ကို ဘယ္လို ရင္ဆိုင္မလဲ

အပိုင္း-၅

သဘာဝေဘး ေၾကာင့္ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ႏိုင္မႈ အလားအလာ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း

ညြန္႕ေအာင္ ( ျမစ္မခ )

        

        ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာအတြင္း မႏၱေလးတိုင္း ႏွင့္ စစ္ကိုင္းတိုင္း အတြင္း ငလ်င္လႈပ္ခဲ့တာကို အေျခခံၿပီး ငလ်င္ေဆာင္းပါးေတြ ေရးလာတာ အပိုင္း-၅ ေရာက္လာပါၿပီ။ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ စကားလုံးေတြ သုံးတာမ်ားလ်င္ စာဖတ္သူေတြအတြက္ ေလးသြားႏိုင္သလို အမ်ားနားလည္မည့္စကားလုံးေတြကိုဘဲ သုံးေနလ်င္ ပညာရပ္ဆိုင္ ရာ အသုံးအႏႈန္းေတြ အဓိပၸါယ္ေတြ လြဲေခ်ာ္သြားမွာလည္း စိုးရိမ္ရပါတယ္။

       

         အရင္ေဆာင္းပါးမ်ားတြင္ ငလ်င္၏အေျခခံ အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ အတိတ္ကာလမွ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ငလ်င္အေတြ႕အႀကဳံမ်ား၊ အင္အားျပင္းထန္ေသာ၊ လူအေသမေပ်ာက္မ်ားေသာ၊ ဆုံးရႈံးပ်က္စီးမႈမ်ားေသာ ငလ်င္မ်ားကို ေလ့လာရင္း ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈအားေကာင္းသျဖင့္  လူေသ ပ်က္စီးဆုံးရႈံးမႈ သက္သာမႈကို လည္း ေကာင္း၊ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈအားနည္းသျဖင့္ လူမ်ားေသဆုံးမႈ ပ်က္စိးဆုံးရႈံးမႈ မ်ားျပားျခင္းကိုလည္ေကာင္း ေတြ႕ ရွိခဲ့ ရပါတယ္။ လူ႕သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္တြင္ လူမ်ားသည္ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ား၊ သဘာဝေဘးမ်ား၊ ကပ္ေဘးမ်ား အသီးသီးကို ရင္ဆိုင္ရင္း ေက်ာ္လႊားခဲ့ကာ ေျပာင္းလဲတိုးတက္လာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေဘးအႏၱရာယ္မ်ား (  Hazards )

         လူသားမ်ား၊ ပစၥည္း ဥစၥာမ်ား၊ လူသားမ်ား၏ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈမ်ား ႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္အား ပ်က္စီးေစ ရန္ သို႕မဟုတ္ အေႏွာက္အယွက္ျဖစ္ေစရန္ အလားအလာရွိေသာ ထူးကဲေသာ ျဖစ္ရပ္မ်ား အေျခအေနမ်ား အား ေဘးအႏၱရာယ္ဟုေခၚပါသည္။

         လူ အသက္ဆုံးရႈံးမႈမ်ား၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရေစျခင္း ႏွင့္ အျခားက်န္းမာေရး ထိခိုက္မႈမ်ား၊ ပစၥည္း ဥစၥာ ပ်က္စီး ဆုံးရႈံးမႈမ်ား၊ လူေနမႈဘဝ ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္း လုပ္ငန္းမ်ား ႏွင့္ ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ား ပ်က္စီးဆုံးရႈံးျခင္း၊ လူမႈေရး ႏွင့္ စီးပြားေရး ဆိုင္ရာ ပ်က္စီး ေႏွာင့္ေႏွးမႈမ်ား ႏွင့္ သဘာဝ ပတ္ဝန္း က်င္ ပ်က္စီးမႈမ်ား ကို ျဖစ္ေပၚေစေသာ အႏၱရာယ္ေပးႏိုင္ေသာ ထူးကဲသည့္ ျဖစ္ရပ္မ်ား၊ အရာဝတၳဳမ်ား၊ လူလုပ္သည့္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား သို႕မဟုတ္ အေျခအေနမ်ားကို ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားဟု သတ္မွတ္ပါသည္။

သဘာဝ( ကပ္ ) ေဘး ( Disaster )

         သဘာဝအေလ်ာက္ျဖစ္ေသာ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားသည္ သဘာဝေဘး ( disasters ) အလိုအေလ်ာက္ ျဖစ္မသြားႏိုင္ပါ။ ထိေတြ႕ထိုခိုက္ေသာ လူဦးေရ ပမာဏ၊ တုံ႕ျပန္ေဆာင္ရြက္ရန္ ႀကိဳတင္ ျပင္ဆင္မထားျခင္း၊ ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း ကိုင္တြယ္မေျဖရွင္းႏိုင္ျခင္း ႏွင့္ ထိုအက်ိဳးဆက္မ်ားေၾကာင့္ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ထိုခိုက္ပ်က္စီးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေသာအခါမွသာ သဘာဝ(ကပ္)ေဘးအျဖစ္ သတ္မွတ္ေလ့ရွိပါသည္။

သဘာဝေဘးေၾကာင့္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ပြားမႈ အေျခအေန ေလွ်ာ့ခ်ေရး ( Disaster Risk Reduction )

သဘာဝေဘးေၾကာင့္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ပြားမႈ အေျခအေန ေလွ်ာ့ခ်ေရး ဆိုသည္မွာ -

·        က်ယ္ျပန္႕ေသာ ေရခံေျမခံ ႏွင့္ ကိုက္ညီေသာ စဥ္ဆက္မျပတ္ ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေရး ကို ဦးတည္ေသာ

·         သဘာဝ ေဘးအႏၱရာယ္ ၏ ဆိုးဝါး ျပင္းထန္ေသာ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈမ်ား ကို ေလ်ာ့နည္းသက္သာ ေစျခင္း ႏွင့္ အရန္သင့္ ျပင္ဆင္ထားျခင္း အားျဖင့္ ကန္႕သတ္ႏိုင္ရန္ သို႕မဟုတ္

·         ႀကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းအားျဖင့္ ေရွာင္ရွားႏိုင္ရန္

·        ျပည္သူလူထု၊ အစိုးရ အဖဲြ႕ အစည္းမ်ား၊ အရပ္ဖက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရး ပါတီမ်ား ႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အဖဲြ႕အစည္းမ်ား၏ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈ မွ တဆင့္

·        ေဘးအႏၱရာယ္ က်ေရာက္လြယ္ႏိုင္သည့္ ေပ်ာ့ကြက္မ်ား၊ အားနည္းခ်က္မ်ား ႏွင့္ ေဘးအႏၱရာယ္ က်ေရာက္ႏိုင္သည့္ အေျခအေနမ်ားကို ေလ်ာ့နည္းေစႏိုင္မည့္

ျဖစ္ႏိုင္စြမ္းမ်ားကို ထည့္သြင္းခ်မွတ္ထားသည့္ မူဝါဒပိုင္းဆိုင္ရာ အေျခခံထားေသာ မူေဘာင္အခ်က္

အလက္မ်ား ပါဝင္သည့္ အစီအစဥ္ျဖစ္ပါသည္။

သဘာဝေဘးေၾကာင့္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ပြားမႈ အေျခအေန ေလွ်ာ့ခ်ေရး အစီအစဥ္ ေရးဆဲြရာတြင္ ထည့္သြင္း စဥ္းစား ရမည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ား

ခုခံႏိုင္စြမ္းအားနည္းသျဖင့္ ထိခို္က္လြယ္မႈ ( Vulnerability )

       လူမႈအသိုင္းအဝုိင္း( တိုင္းျပည္၊ၿမိဳ႕ရြာ ေဒသ )၊ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ ဖြဲ႕စည္းမႈ တစ္ရပ္ ( သြင္းအားစုမ်ား သုံး၍ ထုတ္ကုန္ သို႕မဟုတ္ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားေပးႏိုင္ေသာအဖဲြ႕အစည္း၊ေနရာ၊ အေဆာက္အဦ စသည္ ) ႏွင့္ တန္ဖိုးရွိ ရုပ္ဝတၳဳပစၥည္းမ်ား( အိမ္၊စက္ရုံ၊ ေက်ာင္း၊ ေစ်း၊ လမ္း၊တံတား၊ ေဆးရုံ စသည္ ) တို႕၏ ပင္ကိုယ္ အရည္အေသြး ႏွင့္ ဆက္စပ္အေျခအေနအရပ္ရပ္တို႕၏ ေဘးအႏၱရာယ္ ေပၚေပါက္လာေသာအခါ၊ အေႏွာက္ အယွက္ အဟန့္အတားေပၚေပါက္ ရင္ဆိုင္ရေသာ အေျခအေနမ်ားတြင္ ထိခိုက္ပ်က္စီးလြယ္မႈ အေျခအေန ကိုဆိုလိုပါသည္။

         ထိုခုိက္လြယ္မႈတြင္ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ လူမႈေရးဆိုင္ရာ၊ စိးပြားေရးဆိုင္ရာ ႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာမ်ားစြာ ပါဝင္ပတ္သက္ပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အေျခခံ ပုံစံ ႏွင့္ တည္ေဆာက္မႈ အရည္ အေသြး ညံ့ဖ်င္းေသာ အေဆာက္အဦးမ်ား၊ အဖိုးတန္ပစၥည္းမ်ားအား လုံေလာက္ေသာ ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ မႈ အားနည္းျခင္း၊ အသိပညာေပးမႈ ႏွင့္ အမ်ားျပည္သူဆိုင္ရာ သတင္းထုတ္ျပန္္မႈ စနစ္အားနည္းျခင္း သို႕မဟုတ္ လုံးဝမရွျခင္း၊ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ပြားႏိုင္မႈ အလားအလာ ႏွင့္ လိုအပ္ေသာ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ ရန္လိုအပ္ခ်က္မ်ားအား အုပ္ခ်ဳပ္သူ မ်ားက အေလးအနက္မထားျခင္း ႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အား စနစ္တက် အရွည္ေမွ်ာ္ကိုး၍ စီမံခန္႕ခဲြရန္ အေလးမထားျခင္း စသည္တို႕ပါဝင္ပါသည္။

         ထိခိုက္လြယ္မႈအေျခအေနသည္ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းအလိုက္၊ အခ်ိန္အလိုက္ ေျပာင္းလဲေလ့ရွိပါသည္။ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္အရ ထိခိုက္လြယ္မႈ အေျခအေနသည္ သဘာဝအရ အႏၱရာယ္ႏွင့္ ထိေတြ႕ဆက္စပ္ေနမႈ ႏွင့္ မသက္ဆိုင္ဘဲ စိတ္ဝင္စားမႈ အေျခအေနႏွင့္သာ သက္ဆိုင္ပါသည္။ သို႕ေသာ္လည္း အမ်ားအားျဖင့္ ထိခိုက္ လြယ္မႈကို သဘာဝအေနအထားကို ထည့္သြင္းစဥ္းစား ေဖာ္ျပေလ့ရွိပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အခ်ိဳ႕ေဒသမ်ားတြင္ ငလ်င္လႈပ္ျခင္း၊ ေလမုန္တိုင္းက်ေရာက္ျခင္း မၾကာခန ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိေသာ္လည္း ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ အားေကာင္းပါက ထိခိုက္ ေသေၾက ပ်က္စီးမႈ နည္းပါးပါသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ျပင္းထန္ေသာ ေလမုန္တိုင္းက်ေရာက္ေသာအခါ အဦးဆုံး အႀကိမ္မ်ားတြင္ ေသေၾက ပ်က္စီးမႈမ်ားေသာ္လည္း ထပ္ခါထပ္ခါ ႀကံဳေတြ႕လာရေသာအခါ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ အားေကာင္းလာသျဖင့္ အင္အားျပင္းထန္ေစကာမူ ေသေႀကပ်က္စီးမႈ နည္းပါးသြားပါသည္။

ေဆာင္ရြက္ႏိုင္စြမ္း ( Capacity )

         ေဆာင္ရြက္ႏိုင္စြမ္း ဆိုသည္မွာ အားလုံသေဘာတူလက္ခံထားေသာ ရည္မွန္းခ်က္မ်ား ေပါက္ေျမာက္ ေရးအတြက္ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္း၊ လူမႈ အဖြဲ႕အစည္း ႏွင့္ လုပ္ငန္းအဖဲြ႕အစည္းမ်ားအတြင္းရွိ ရႏိုင္သမွ်ေသာ အင္အားမ်ား၊ ပင္ကိုယ္အရည္အခ်င္းမ်ား ႏွင့္ အရင္းအျမစ္မ်ား အားလုံ စုေပါင္းထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။

             ေဆာင္ရြက္ႏိုင္စြမ္းတြင္ အေျခခံ အေဆာင္အဦမ်ား၊ ရုပ္ဝတၳဳ ပစၥည္းမ်ား၊ ရည္မွန္းခ်က္တစ္ရပ္ကို အေျချပဳ တည္ေထာင္ ထားေသာ အဖဲြ႕အစည္းမ်ား။ လူမႈ အသိုင္းအဝိုင္းတစ္ရပ္၏ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ေျပာင္းလြဲေဆာင္ရြက္ႏိုင္စြမ္း၊ လူမႈေရးဆိုင္ရာ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး( လူမ်ိးစုျခား ဘာသာျခားမ်ားအတြင္း ဆက္ဆံေရး)၊ ေခါင္းေဆာင္မႈ ႏွင့္ စီမံခန္႕ခြဲမႈမ်ား အပါအဝင္ ျပည္သူလူထု၏ အသိညာဏ္ ဗဟုသုတ ႏွင့္ ကၽြမ္းက်င္မႈမ်ား အားလုံးပါဝင္ပါသည္။

         ေဆာင္ရြက္ႏိုင္စြမ္း အကဲျဖတ္ျခင္းဆိုသည္မွာ အုပ္စုတစ္ခု၏ သတ္မွတ္ထားေသာ ရည္မွန္းခ်က္ တစ္ရပ္ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပန္လည္ဆန္းစစ္ျခင္းဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္ကို ဆိုလိုပါသည္။ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္စြမ္း ကြာဟခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ထုတ္၍ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းရပါသည္။

အႏၱရာယ္က်ေရာက္ႏိုင္မႈ အလားအလာ၊ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် ( Risk )

            ျဖစ္ရပ္တစ္ခု ႏွင့္ ထိုျဖစ္ရပ္၏ ေနာက္ဆက္တဲြ ဆိုးက်ိဳးမ်ား ျဖစ္ေပၚႏိုင္သည္ အလားအလာမ်ားကို ေပါင္း၍ အႏၱရာယ္က်ေရာက္ႏိုင္မႈ အလားအလားဟု ေခၚဆိုပါသည္။ ျဖစ္ရပ္တစ္ခု ျဖစ္ေပၚႏိုင္ေသာ အလား အလာ ႏွင့္ ထိုျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ ႀကဳံေတြ႕လာႏိုင္သည္ ဆုံးရႈံးမႈမ်ား ပါဝင္ပါသည္။ ျဖစ္ရပ္တစ္ခု ျဖစ္ေပၚၿပီးေနာက္ ေနာက္ဆက္တဲြ ဆိုးက်ိဳးမ်ားသည္ ေနရာ၊ အခ်ိန္ကာလ ႏွင့္ အေျခအေန အရပ္ရပ္အေပၚ မူတည္လ်က္ ျဖစ္ေပၚ ႏိုင္ပါသည္။

ေဘးအႏၱရာယ္အား ခံစား၊ တြန္းလွန္၊လြန္ေျမာက္ႏိုင္စြမ္း ( Resilience )

         လူမႈအသိုင္းအဝိုင္း၊ လူမႈ အဖြဲ႕အစည္း ႏွင့္ လုပ္ငန္းအဖဲြ႕အစည္းတစ္ရပ္၏ ေဘးအႏၱရာယ္ႏွင့္ ႀကဳံႀကိဳက္ ရေသာအခါ တြန္းလွန္၊ ခံစား၊ လြန္ေျမာက္ႏိုင္ၿပီး ထိုအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚေသာ ပ်က္စီး ဆုံးရႈံးမႈမ်ား သင့္ေတာ္ေသာ အခ်ိန္ကာလအတြင္း အရည္အခ်င္းျပည့္မီစြာျဖင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ ႏိုင္သည့္ စြမ္းအား အရည္ အခ်င္းကို ေခၚပါသည္။ လိုအပ္ေသာ အရင္းအျမစ္မ်ားရွိၿပီး အေရးေပၚကာလ မတိုင္မီ ႏွင့္ အေရးေပၚ အေျခအေနအတြင္း စုစည္းစီမံေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း စီမံ ေဆာင္ရြက္ ႏိုင္စြမ္းရိွျခင္း ( Coping Capacity )

         ျပည္သူလူထု၊ အဖဲြ႕အစည္းမ်ား ႏွင့္ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္သည့္ စနစ္မ်ားသည္ ရရွိႏိုင္သည့္ အရင္းအျမစ္ မ်ား ႏွင့္ ကၽြမ္းက်င္မႈမ်ားကို အသုံးခ်လ်က္ ဆိုဝါးျပင္းထန္ေသာ အေျခအေနမ်ား၊ အေရးေပၚ အေျခအေနမ်ား ႏွင္ သဘာဝ ကပ္ေဘးမ်ားအတြင္း ရင္ဆိုင္ ေျဖရွင္း စီမံခန္႕ခဲြႏိုင္စြမ္းရွိျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ပုံမွန္အေျခအေနမ်ား ႏွင့္ ဆိုးဝါးျပင္းထန္ေသာ အေျခအေနမ်ားအတြင္း စဥ္ဆက္မျပတ္ အသိပညာေပးမႈ၊ အရင္းအျမစ္မ်ား ႏွင့္ ေကာင္းမြန္ေသာ စီမံခန္႕မြမႈ ရွိရန္လိုအပ္ပါသည္။ ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း စီမံေဆာင္ရြက္ႏိုင္စြမ္းအားျဖင့္ သဘာဝကပ္ ေဘး  အႏၱရာယ္က်ေရာက္ႏိုင္မႈ အလားအလာကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါသည္။

ေရရွည္တည္တန္႕ ခိုင္ၿမဲေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ ( Sustainable Development )

         ေနာင္အနာဂတ္ မ်ိဳးဆက္မ်ား၏ လိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္စြမ္းအား မထိခိုက္ေစဘဲ လက္ရွိကာလ    ၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ကို ေရရွည္တည္တန္႕ခိုင္ၿမဲေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ဟု ေခၚပါ သည္။

သဘာဝေဘး စီမံခန္႔ခဲြမႈ စနစ္ ( Disaster Management System )

         သဘာဝ ေဘးတစ္ခုခု ျဖစ္ေပၚေသာအခါတြင္ ပ်က္စိီးဆံုးရႈံးမႈမ်ား 

နည္ပါးေစရန္အတြက္ ေကာင္းမြန္ ေသာ သဘာဝေဘး စိမံခန္႔ခဲြမႈ စနစ္ တစ္ရပ္ေရးဆဲြထားရန္လိုအပ္ပါသည္။ စနစ္တက် ျပင္ဆင္ထားမွသာ ေဘးအႏၱရာယ္ က်ေရာက္ေသာအခါ စနစ္တက် ရင္ဆိုင္ကာ ပ်က္စီးဆုံးရႈံးမႈမ်ားကို ျပန္လည္ ဆယ္တင္ ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ ျပန္လည္ဆယ္တင္ေရး ဆိုင္ရာ စီမံခန္႕ခဲြမႈ၏ အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ လူမႈအသိုင္း အဝိုင္း၊ ျပည္သူလူထု၊ အေဆာက္အဦးမ်ား၊အေရးႀကီးေသာ အေထာက္အပ့ံ ပစၥည္းမ်ား ( ေရ၊ လွ်ပ္စစ္စသည္ )၊ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းလုပ္ငန္းမ်ား၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာစီမံခန္႕ခဲြမႈစနစ္ နွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ စသည္တို႕ ႏွင့္ပတ္သက္၍ ေဘးအႏၱရာယ္အား တြန္းလွန္၊ ခံစား၊ ေက်ာ္လြန္ႏိုင္စြမ္း တည္ေဆာက္ရန္ သို႕မဟုတ္ စြမ္းရည္ ျမွင့္တင္ေပးရန္ အခြင့္ေကာင္းတစ္ရပ္အေနျဖင့္ အသုံးခ်ႏိုင္ရန္ျဖစ္ပါသည္။

         ထိေရာက္သြက္လက္ေသာ သဘာဝေဘး ေၾကာင့္ အႏၱရာယ္ ျဖစ္ႏိုင္မႈ အလားအလာ ေလွ်ာ့ခ်ေရး ဆိုင္ရာ မူဝါဒေဘာင္မ်ား ေရးဆဲြခ်မွတ္ရာတြင္အဓိက တာဝန္ယူထားေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ အဓိကလႈပ္ရွား သူမ်ား နွင့္ မိတ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ အနီးကပ္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ ႏွင့္ မိမိတို႕ ႏွင့္ သက္ဆိုင္ ေသာက႑ ႏွင့္ တာဝန္ ဝတၱရားမ်ားကို အထူးဂရုစိုက္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ မိတ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ဆိုရာ တြင္ ဗဟိုအစိုးရအဖဲြ႕၊ ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႕၊ ခရိုင္ ႏွင့္ ၿမိဳ႕နယ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖြဲ႕မ်ား၊ သက္ဆိုင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာနမ်ား ႏွင့္ ဌာနဆိုင္ရာမ်ား အျပင္ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္သူလူုထုမ်ားပါဝင္ၾကပါသည္။

          ထိေရာက္ေသာ သဘာယ ေဘးအႏၱရာယ္ဆိုင္ရာ စီမံခန္႕ခြဲမႈ စနစ္တြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါ က႑မ်ား ၅-ရပ္ ပါဝင္ေလ့ရွိပါသည္။

·        

 အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မႈ အလားအလာမ်ား ခဲြျခားေဖာ္ထုတ္ျခင္း ( Risk Identification )

·        အေရးေပၚ အေျခအေနအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားျခင္း ( mergency Preparedness )

·        သီးသန္႕တာဝန္ယူ အဖဲြ႔အစည္းမ်ား၏ လုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္ရည္ ျမွင့္တင္ျခင္း ( Institutional Capacity Building )

·        အႏၱရာယ္ ျဖစ္ေပၚႏိုင္မႈ အလားအလာမ်ား ေလ်ာ့နည္းသက္သာေရး ( Risk Mitigation )

·       ရုတ္တရက္ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ သဘာဝေဘး မ်ားအတြက္ ဘ႑ာေငြ ခ်မွတ္သုံးစြဲျခင္း ( Catastrophe Risk Financing )

ဤက႑ ၅-ရပ္ပါ အေၾကာင္းအရာမ်ားအား အေသးစိပ္ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးမည္ျဖစ္ပါသည္။